Eğiticinin Eğitimi Sertifika Programı 1 Section8 Lessons120 Hours
Eğitimde Soru Sorma ve Cevaplama Teknikleri
Kapsam
Yetişkinlerde öğrenmenin nasıl gerçekleştiği ve öğretme faaliyetinin bu öğrenmeyi nasıl destekleyebileceği dersin temelini oluşturur. Öğrenme ve öğretme kavramlarının birbirinden farklı fakat birbiriyle ilişkili olduğu açıklanır. Yetişkinlerin yeni bilgileri anlamlandırması, önceki bilgileriyle ilişkilendirmesi, dikkatini sürdürmesi ve öğrendiklerini hatırlaması gibi temel öğrenme süreçleri ele alınır. Öğrenmenin yalnızca bilginin aktarılmasıyla sınırlı olmadığı; bireyin konuyu anlaması, değerlendirmesi ve kendi deneyimleriyle ilişkilendirmesi gerektiği üzerinde durulur.
İçerik
Kapsam
Bu ders, eğitim sırasında soru sormanın öğrenme sürecindeki işlevini ve katılımcılardan gelen soruların cevaplanmasında dikkat edilmesi gereken unsurları ele alır. Soru sorma, yalnızca katılımcıların bilgilerini ölçmek için kullanılan bir iletişim biçimi değildir. Aynı zamanda düşünmeyi desteklemek, mevcut bilgileri ortaya çıkarmak, öğrenilen konular arasında ilişki kurulmasını sağlamak ve katılımı artırmak amacıyla da değerlendirilebilir. Bu nedenle sorunun amacı, ifade ediliş biçimi ve eğitim içindeki yeri önem taşır.
Farklı soru türlerinin farklı cevaplar oluşturabileceği açıklanır. Kısa ve belirli cevaplar gerektiren sorularla katılımcının düşüncesini açıklamasına imkân veren sorular arasındaki fark ele alınır. Soruların açık, anlaşılır ve eğitim amacıyla ilişkili olması gerektiği vurgulanır. Bir sorunun çok karmaşık, belirsiz veya yönlendirici biçimde kurulmasının katılımcının neye cevap vermesi gerektiğini anlamasını güçleştirebileceği değerlendirilir.
Ders kapsamında cevaplamada dikkat edilmesi gereken unsurlar da incelenir. Eğiticinin soruyu dikkatle dinlemesi, doğru anlaması, gerektiğinde açıklığa kavuşturması ve cevabı katılımcının bilgi düzeyine uygun biçimde sunması üzerinde durulur. Cevapların doğruluğu kadar iletişim biçiminin de önemli olduğu açıklanır. Katılımcının sorusuna verilen tepkinin öğrenme isteğini ve grup içindeki iletişim ortamını etkileyebileceği değerlendirilir.
Soru sorma ve cevaplama, eğitimin iki ayrı fakat birbirini tamamlayan iletişim boyutu olarak ele alınır. Eğiticinin yalnızca doğru soruyu sorması değil, verilen cevaplara ve katılımcı sorularına nasıl yaklaştığı da öğrenme sürecinin bir parçasıdır. Böylece soru ve cevapların eğitim ortamında karşılıklı anlamayı destekleyen işlevi açıklanır.
İçerik
Eğitimde soru sorma teknikleri kapsamında soruların öğrenme hedefleriyle ilişkisi incelenir. Bir sorunun mevcut bilgiyi hatırlamaya, konunun anlaşılmasını değerlendirmeye veya katılımcının düşüncesini açıklamasına yönelik olabileceği üzerinde durulur. Açık uçlu ve kapalı uçlu sorular arasındaki temel farklılıklar değerlendirilir. Her soru türünün aynı amaçla kullanılmadığı ve soru seçiminin öğrenme konusuyla ilişkili olması gerektiği açıklanır.
Soru sorma sırasında kullanılan dilin anlaşılır olmasının önemi üzerinde durulur. Birden fazla farklı sorunun aynı anda yöneltilmesinin katılımcıyı zorlayabileceği, sorunun amacının belirsiz kalmasının cevapları etkileyebileceği değerlendirilir. Katılımcıya düşünmesi için fırsat verilmesi ve cevap oluşturma sırasında gereksiz baskı oluşturulmaması gibi iletişim unsurları ele alınır.
Cevaplama bölümünde eğiticinin katılımcı sorularını anlamaya yönelik yaklaşımı incelenir. Sorunun tam anlaşılmadığı durumlarda açıklama istemenin, cevabın bilinmediği durumlarda gerçeğe uygun davranmanın ve katılımcıyı küçük düşürebilecek ifadelerden kaçınmanın önemi açıklanır. Eğitim ortamında soruların yalnızca bireysel merakı değil, diğer katılımcıların öğrenme ihtiyaçlarını da yansıtabileceği değerlendirilir.
Soru ve cevapların eğitim akışını nasıl etkileyebileceği üzerinde de durulur. Sorunun konuyla bağlantısının korunması, verilen cevabın gereksiz ayrıntılarla anlaşılmaz hale getirilmemesi ve katılımcıların soru sormaktan çekinmediği bir iletişim ortamının önemsenmesi gerektiği açıklanır. Eğiticinin soru sorma ve cevaplama davranışlarının grubun katılımı üzerindeki etkileri değerlendirilir.
Dersin Kazanımları
Katılımcıların eğitimde soru sormanın temel amaçlarını açıklayabilmeleri, farklı soru biçimlerini tanımaları ve soru türlerini öğrenme hedefleri açısından değerlendirebilmeleri beklenir. Açık uçlu ve kapalı uçlu sorular arasındaki farkları ayırt edebilmeleri ve soru biçiminin cevapların niteliğini nasıl etkileyebileceğini kavramaları hedeflenir.
Ders sonunda katılımcıların anlaşılır ve amaca uygun soru oluşturmanın önemini açıklayabilmeleri amaçlanır. Sorunun zamanlamasının, kullanılan dilin ve katılımcıya düşünme fırsatı verilmesinin öğrenme iletişimi üzerindeki etkilerini değerlendirebilmeleri beklenir.
Cevaplama açısından katılımcıların dikkatli dinleme, soruyu doğru anlama ve açıklık sağlama gibi temel iletişim unsurlarını tanımaları hedeflenir. Eğiticinin cevap verirken bilgi sınırlarını dikkate almasının, anlaşılır açıklamalar yapmasının ve katılımcıya saygılı yaklaşmasının önemini kavramaları beklenir. Özellikle katılımcıların soru sormaya yönelik isteğini etkileyen eğitici davranışlarını değerlendirebilmeleri amaçlanır.
Dersin genel kazanımı, soru sorma ve cevaplamanın yetişkin eğitiminde birbirini tamamlayan iletişim faaliyetleri olarak anlaşılmasıdır. Katılımcıların soru ve cevapların öğrenme düzeyini anlamada, düşünmeyi desteklemede ve eğitim ortamında karşılıklı iletişim kurmada nasıl kullanılabileceğini açıklayabilmeleri hedeflenir. Ayrıca soru sorma davranışıyla cevap verme yaklaşımı arasındaki uyumun eğitim ortamındaki güven ve katılım açısından önemini kavramaları beklenir.
Öğrenen kişinin etkinliği ile eğiticinin öğretme sorumluluğu arasındaki ilişki incelenir. Aynı içeriğin farklı yetişkinler tarafından farklı hızlarda ve farklı biçimlerde anlaşılabileceği açıklanır. Dikkat, öğrenmeye hazır oluş, önceki bilgi birikimi ve öğrenme amacı gibi etkenlerin öğretim sürecinde neden önemli olduğu değerlendirilir. Eğiticinin konuyu anlaşılır biçimde sunmasıyla katılımcının gerçekten öğrenmesi arasındaki fark ele alınır. Böylece yetişkin öğrenmesini destekleyen bir öğretim yaklaşımının yalnızca anlatım becerisinden oluşmadığı ortaya konur.
Dersin Kazanımları
Bu dersin sonunda katılımcıların öğrenme ve öğretme kavramlarını ayırt edebilmeleri, yetişkinlerde öğrenmeyi etkileyen temel etkenleri açıklayabilmeleri ve öğretim faaliyetinin öğrenme hedefleriyle ilişkisini değerlendirebilmeleri beklenir. Farklı öğrenme hızlarının ve önceki bilgi düzeylerinin eğitim ortamında oluşturabileceği sonuçları tanımaları hedeflenir. Ayrıca bir konunun anlatılmış olmasıyla öğrenilmiş olmasının aynı anlama gelmediğini kavramaları ve eğiticinin öğrenmeyi destekleyen sorumluluklarını açıklayabilmeleri amaçlanır.