NLP Eğitimi Sertifika Programı 1 Section7 Lessons10 Weeks
Kişilik Tipleri (Dört Video)
Kapsam
Bu ders, programda dört video olarak yer alan kişilik tipleri konusuna odaklanır. Kişilik, insanların düşünme, hissetme ve davranma eğilimleriyle ilişkili özelliklerini anlamak için kullanılan geniş bir kavramdır. Kişilik tipleri ise karmaşık bireysel farklılıkları belirli gruplar altında açıklama girişimlerini ifade eder. Ders kapsamında kişilerin farklı durumlarda benzer veya farklı tepkiler verebilmesi, davranışların yalnızca kişilikle açıklanamaması ve çevresel koşulların öneminin göz ardı edilmemesi gerektiği üzerinde durulur.
Tip sınıflandırmalarının tanımlayıcı bir dil sağlayabileceği, ancak tek başına bir kişiyi bütünüyle açıklayan kesin hükümler olmadığı belirtilir. Programdaki dört videonun hangi özel kişilik modelini veya hangi adlandırmaları kullandığına ilişkin doğrulanmamış kategoriler eklenmez. Bunun yerine verilen başlığın anlaşılması için gerekli kavramsal çerçeve açıklanır. Kişilik özellikleri ile günlük davranışlar arasındaki ilişki, insanların farklı alanlarda farklı yönlerini gösterebileceği gerçeğiyle birlikte değerlendirilir. Ders ayrıca kişilik tipleri hakkında konuşurken genellemelerin, etiketlemenin ve başkalarını tek bir özelliğe indirgeme eğiliminin sınırlarını görünür kılar. Böylece kişilikle ilgili anlatımlar, insan davranışlarının bütün yönlerini açıkladığı varsayılan kesin kurallar olarak değerlendirilmez.
İçerik
Programdaki dört videoluk kişilik tipleri bölümü, bireysel farklılıkları anlamaya yönelik bir konu dizisi olarak ele alınır. Öncelikle kişilik ve kişilik tipi ifadelerinin anlamı açıklığa kavuşturulur. Kişiliğin birden fazla özellikten oluşabileceği, belirli bir davranışın kişilik hakkında tek başına kesin sonuç vermeyeceği üzerinde durulur. Daha sonra insanların kendilerini ve başkalarını değerlendirirken kullandıkları sınıflandırmaların ne işe yaradığı ve hangi durumlarda yanıltıcı olabileceği incelenir.
Bir tip adının, o grupta olduğu düşünülen bütün kişilerin aynı davranacağı anlamına gelmediği belirtilir. Katılımcının karşılaştığı bir kişilik açıklamasını yorumlarken hangi davranışlardan söz edildiğine, hangi genellemelerin yapıldığına ve bunların ne ölçüde dayanaklı olduğuna dikkat etmesi gerektiği açıklanır. Bu anlatım, dört videonun içeriğine ilişkin doğrulanmamış test, ölçek veya özel model bilgisi eklemez. Ders, önceki “Ben kimim?” konusuyla bağlantı kurarken kişiyi tanımlama çabası ile onu değişmez bir kategoriye yerleştirmenin farklı olduğunu vurgular. Sonuçta tipoloji anlatımlarını merakla ama eleştirel biçimde değerlendirmek için temel bir bakış geliştirilmesi amaçlanır. Tek bir sınıflandırmaya dayanarak insanlarla ilgili kesin kararlar vermenin neden sorunlu olabileceği de konunun önemli bir parçasıdır.
Dersin Kazanımları
Bu ders sonunda katılımcının kişilik kavramıyla kişilik tipi sınıflandırması arasındaki farkı açıklayabilmesi hedeflenir. İnsanların davranışlarında görülen farklılıkları tek bir değişmez özellik üzerinden yorumlamanın neden yetersiz kalabileceğini anlayabilir. Bir kişilik kategorisinin tanımlayıcı bir araç olabileceğini, ancak bireyin bütün tercihlerini veya gelecekteki davranışlarını kesin biçimde belirleyemeyeceğini kavrayabilir. Kendisini veya bir başkasını değerlendirirken durumun, ilişkilerin ve çevresel koşulların da dikkate alınmasının önemini fark edebilir.
Kişilik tipleri hakkında karşılaştığı anlatımlardaki genellemeleri ve kesinlik ifadelerini ayırt etmeyi öğrenebilir. Tip adlarını kullanmanın tanı koymak, psikolojik değerlendirme yapmak veya insanları bilimsel olarak ölçmekle aynı şey olmadığını açıklayabilir. Ayrıca kişileri belirli bir gruba yerleştirmenin iletişimde önyargıya dönüşebileceği durumları düşünerek daha dikkatli bir yaklaşım geliştirebilir. Programın dört videoluk bölümünü takip ederken ele alınan açıklamaları sorgulamak, karşılaştırmak ve kendi gözlemlerinden ayrı tutmak için bir temel edinir. Dersin amaçlanan kazanımı, kişilik özelliklerini kesin olarak saptamak değil, bireysel farklılıklar hakkında daha ölçülü ve anlaşılır biçimde düşünebilmektir. Katılımcının farklı kişilik açıklamalarını ele alırken kullanılan kavramları sorgulaması ve genellemelerden kaçınması özellikle önem taşır.