Adli Psikoloji Uzmanlığı Eğitimi 1 Section8 Lessons110 Hours
Suça Sürüklenen Çocuklar, Ceza Sorumluluğu ve Çocuk İstismarı
Kapsam
Çocukların adli süreçlerdeki konumu, yetişkinlerden farklı gelişimsel özelliklerin ve hukuki koruma gereksinimlerinin dikkate alınmasını gerektirir. Bu ders, suça sürüklenen çocuklar, çocukların ceza sorumluluğu ve çocuk istismarı ile ihmali konularını kapsamaktadır. Çocukların bilişsel, duygusal ve sosyal gelişimlerinin davranışlarını anlama, sonuçları öngörme ve karar verme becerileriyle ilişkisi ele alınmaktadır. Suça sürüklenme kavramı, çocukların yalnızca gerçekleştirdikleri davranış üzerinden değil, içinde bulundukları gelişimsel ve toplumsal koşullar bakımından değerlendirilmesini sağlayan bir yaklaşım olarak açıklanmaktadır.
Çocukların ceza sorumluluğu kapsamında yaş, gelişim düzeyi ve davranışın hukuki anlamını değerlendirebilme becerisi gibi temel konular incelenmektedir. Türkiye’deki çocuk adalet sisteminin genel ilkeleri ve çocukların korunmasına yönelik yaklaşımı ele alınmaktadır. Çocuk istismarı ve ihmali kapsamında fiziksel, duygusal ve cinsel istismar ile bakım ve gözetim ihtiyaçlarının karşılanmaması gibi durumlar değerlendirilmektedir. İstismar ve ihmalin çocukların psikolojik gelişimi üzerindeki olası etkileri, risk etkenleri ve korunma ihtiyaçları üzerinde durulmaktadır. Böylece çocuğun adli süreçte suça sürüklenen, mağdur veya korunma ihtiyacı bulunan birey olarak farklı durumlarda yer alabileceği açıklanmaktadır.
İçerik
Dersin ilk bölümünde çocukların davranışlarının gelişimsel özelliklerle ilişkisi ele alınmaktadır. Yaşla birlikte gelişen düşünme, dürtü kontrolü ve sonuçları değerlendirme becerilerinin ceza sorumluluğu açısından neden önemli olduğu açıklanmaktadır. Türkiye’de çocukların ceza sorumluluğunun yaş ve ilgili hukuki değerlendirme ölçütleriyle bağlantısı, Türk Ceza Kanunu ve çocuk koruma yaklaşımının temel çerçevesi içinde incelenmektedir. Çocuğun gelişim özelliklerinin yalnızca yaşına bakılarak bütünüyle anlaşılamayacağı, bireysel ve çevresel koşulların da değerlendirilmesi gerektiği üzerinde durulmaktadır.
İkinci bölümde çocuk istismarı ve ihmali farklı biçimleriyle ele alınmaktadır. Fiziksel zarar verme, duygusal örselenme, cinsel istismar ve temel bakım ihtiyaçlarının karşılanmaması arasındaki farklar açıklanmaktadır. İstismar ve ihmal yaşantılarının güven duygusu, sosyal ilişkiler ve duygusal gelişim üzerindeki olası etkileri değerlendirilmektedir. İstismara maruz kalan çocukların her zaman aynı belirtileri göstermeyebileceği ve herhangi bir belirtinin tek başına istismarın kesin kanıtı sayılamayacağı vurgulanmaktadır. Çocukların adli süreçlerde yeniden örselenmesini önlemenin önemi, korunma ihtiyacı ve çocuğun yüksek yararı ilkesiyle ilişkilendirilmektedir. Böylece suça sürüklenme, ceza sorumluluğu ve mağduriyet konuları çocuk odaklı bir anlayış içerisinde bütünleştirilmektedir.
Dersin Kazanımları
Bu dersin sonunda katılımcıların suça sürüklenen çocuk kavramını açıklayabilmeleri ve çocukların adli süreçlerde neden yetişkinlerden farklı değerlendirilmesi gerektiğini kavramaları hedeflenmektedir. Bilişsel ve duygusal gelişimin davranışların sonuçlarını anlama ve karar verme becerileriyle ilişkisini değerlendirebilmeleri beklenmektedir. Katılımcıların çocukların ceza sorumluluğuna ilişkin temel hukuki kavramları tanımaları ve yaş, gelişim düzeyi ile hukuki sorumluluk arasındaki ilişkiyi genel çerçevede açıklayabilmeleri amaçlanmaktadır. Ayrıca çocukların suça sürüklenmesinde bireysel özelliklerin yanında aile, sosyal çevre ve yaşam koşullarının da dikkate alınması gerektiğini kavramaları beklenmektedir.
Çocuk istismarı ve ihmali bakımından katılımcıların farklı istismar türlerini ayırt edebilmeleri, ihmal kavramını açıklayabilmeleri ve bu yaşantıların gelişim üzerindeki olası etkilerini tanıyabilmeleri hedeflenmektedir. İstismar belirtilerinin her çocukta aynı biçimde ortaya çıkmayabileceğini ve yalnızca belirti gözleminden kesin bir hukuki sonuca ulaşılamayacağını anlamaları amaçlanmaktadır. Çocukların korunma ihtiyaçları, güvenliği ve adli süreçlerde yeniden örselenme riskini değerlendirebilmeleri de dersin önemli öğrenme hedefleri arasındadır. Katılımcıların çocukla ilgili adli olaylarda gelişimsel özellikleri, psikolojik ihtiyaçları ve hukuki koruma ilkelerini birlikte düşünmeleri beklenmektedir.