Bütüncül Psikoterapi Eğitimi 1 Section13 Lessons400 Hours
Transaksiyonel Analiz
Kapsam
Transaksiyonel Analiz dersi, Eric Berne tarafından geliştirilen ve kişilerarası iletişimi, davranış örüntülerini ve bireyin içsel işleyişini ego durumları üzerinden açıklayan yaklaşımı ele alır. Kuramın temelinde yer alan Ebeveyn, Yetişkin ve Çocuk ego durumları ayrıntılı biçimde tanımlanır. Bu durumların kişinin iletişiminde, kararlarında ve başkalarına verdiği tepkilerde nasıl ortaya çıkabildiği değerlendirilir. Ego durumlarının günlük hayattaki toplumsal rollerle birebir aynı olmadığı, düşünce, duygu ve davranış örüntülerini açıklamak için kullanılan kuramsal kavramlar olduğu üzerinde durulur.
Ders kapsamında kişilerarası etkileşimleri açıklayan transaksiyon kavramı, tamamlayıcı ve çapraz transaksiyonlar ile örtük iletişim biçimleri ele alınır. Bireyin kendisine ve başkalarına ilişkin temel tutumlarını açıklayan yaşam pozisyonları incelenir. Çocukluk döneminde oluşabilen yaşam senaryoları, tekrarlayan iletişim kalıpları ve psikolojik oyunlar kuramın diğer önemli konularını oluşturur. İletişimde ortaya çıkan anlaşmazlıkların yalnız kullanılan kelimelerle değil, etkileşimin gerçekleştiği ego durumlarıyla da ilişkilendirilmesi açıklanır. Böylece kişilerarası iletişimi ve tekrarlayan ilişki biçimlerini anlamaya yönelik kuramsal bir değerlendirme zemini oluşturulur.
İçerik
Ders içeriğinde önce Ebeveyn, Yetişkin ve Çocuk ego durumlarının özellikleri incelenir. Ebeveyn ego durumunun öğrenilmiş tutumlar ve kurallarla, Yetişkin ego durumunun mevcut bilgiyi değerlendirme ve gerçeklikle bağlantı kurma kapasitesiyle, Çocuk ego durumunun ise erken dönemden taşınan duygu ve davranış örüntüleriyle ilişkisi açıklanır. Bu ego durumlarının işlevleri ele alınırken birinin bütünüyle iyi veya kötü olduğu yönünde basitleştirici bir değerlendirmeden kaçınılır.
İletişim sırasında tarafların birbirlerine hangi ego durumlarından seslendiklerine ilişkin kuramsal açıklamalar değerlendirilir. Tamamlayıcı transaksiyonlarda iletişimin nasıl sürdüğü, çapraz transaksiyonlarda ise neden kesintiye uğrayabildiği incelenir. Yaşam pozisyonları aracılığıyla bireyin kendisini ve diğer insanları nasıl değerlendirdiğine ilişkin temel tutumlar açıklanır. Tekrarlayan ilişki çatışmaları, psikolojik oyunlar ve yaşam senaryosu kavramları birbirleriyle bağlantılı biçimde ele alınır. Transaksiyonel Analiz yaklaşımının iletişim örüntülerine verdiği önem, Adlerci kuramın yaşam tarzı ve şema terapinin tekrarlayan davranış kalıplarına ilişkin açıklamalarıyla ilişkilendirilir. Böylece iletişimin görünen içeriğiyle altında bulunabilecek ilişki beklentileri arasındaki farkın kavranması amaçlanır.
Dersin Kazanımları
Katılımcıların ders sonunda Transaksiyonel Analiz yaklaşımının temel varsayımlarını açıklayabilmeleri ve ego durumlarını birbirinden ayırt edebilmeleri hedeflenir. Ebeveyn, Yetişkin ve Çocuk ego durumlarının iletişim üzerindeki olası etkilerini değerlendirebilirler. Ego durumlarının değişmez kişilik tipleri olmadığını ve kişinin farklı zamanlarda farklı ego durumlarından iletişim kurabileceğini kavrayabilirler. Tamamlayıcı, çapraz ve örtük transaksiyon kavramlarını açıklayabilecek ve bu iletişim biçimlerinin temel özelliklerini karşılaştırabilecek bilgiye ulaşmaları amaçlanır.
Katılımcılar ayrıca yaşam pozisyonlarının kişinin kendisine ve başkalarına ilişkin değerlendirmeleriyle nasıl bağlantılı olduğunu anlayabilirler. Yaşam senaryolarının ve psikolojik oyunların tekrarlayan ilişki örüntülerini açıklamak amacıyla nasıl kullanıldığını kuramsal düzeyde inceleyebilirler. İletişimde yaşanan sorunların yalnız konuşmanın içeriğinden kaynaklanmayabileceğini, ilişki beklentilerinin ve alışılmış tepki biçimlerinin de etkili olabileceğini değerlendirebilirler. Bu kavramları aile ilişkileri, çift iletişimi ve kişilerarası etkileşimleri anlama bağlamında kullanabilecek kuramsal bir altyapı geliştirmeleri hedeflenir. Ders ayrıca katılımcıların Transaksiyonel Analiz yaklaşımını diğer kişilik ve ilişki kuramlarıyla karşılaştırmalarına, benzer kavramları ayırt etmelerine ve farklı psikoterapi ekollerinin iletişime nasıl yaklaştığını anlamalarına katkı sağlar.