Çözüm Odaklı Terapi Eğitimi 1 Section9 Lessons120 Hours
Çözüm Odaklı Terapinin Tarihçesi, Temel Varsayımları ve Kuramsal Çerçevesi
Kapsam
Bu ders, Çözüm Odaklı Kısa Süreli Terapi yaklaşımının ortaya çıkışını, tarihsel gelişimini, kuramsal dayanaklarını ve temel varsayımlarını kapsamaktadır. Yaklaşımın 1980’li yıllarda Steve de Shazer, Insoo Kim Berg ve çalışma arkadaşlarının katkılarıyla gelişmesi, geleneksel problem odaklı terapi anlayışından ayrılan yönleri ve kısa süreli terapi modelleri arasındaki yeri ele alınır. Danışanın geçmişte yaşadığı güçlükleri ayrıntılı biçimde incelemek yerine, ulaşmak istediği geleceği tanımlamasına ve mevcut kaynaklarından yararlanmasına odaklanan temel düşünce açıklanır.
Çözüm odaklı yaklaşımın danışanı kendi yaşamı hakkında bilgi sahibi ve değişime katkıda bulunabilecek bir kişi olarak kabul etmesi, sorunların sürekli aynı yoğunlukta yaşanmadığı varsayımı ve küçük değişimlerin daha büyük değişikliklerin başlangıcı olabileceği düşüncesi incelenir. İşe yarayan davranışların sürdürülmesi, işe yaramayan girişimlerin yeniden değerlendirilmesi ve danışanın güçlü yönlerinin görünür hale getirilmesi gibi ilkeler üzerinde durulur. Ayrıca yaklaşımın yapılandırmacı düşünceyle ilişkisi, dilin çözüm oluşturmadaki rolü ve çözüm odaklı terapi üzerine yürütülen araştırmaların genel çerçevesi ele alınır. Böylece yöntemin hangi düşünsel temeller üzerine kurulduğu açıklanır.
İçerik
Dersin ilk bölümünde çözüm odaklı terapinin geliştiği tarihsel ortam ve kısa süreli terapi anlayışının ortaya çıkışında etkili olan düşünceler değerlendirilir. Steve de Shazer ve Insoo Kim Berg’in geliştirdiği yaklaşımın temel özellikleri açıklanırken problem çözme ile çözüm oluşturma arasındaki kavramsal ayrım üzerinde durulur. Sorunun nedenini bilmenin her durumda çözümü belirlemek için yeterli olmadığı ve danışanın yaşamında hâlihazırda bulunan işe yarar deneyimlerin önemli bilgi kaynakları olabileceği ele alınır.
Ardından temel varsayımlar birbirleriyle ilişkili olarak incelenir. Danışanın değişim isteği, güçlü yönleri, önceki başarıları ve geleceğe ilişkin beklentileri üzerinden çözüm odaklı görüşmenin düşünsel yapısı açıklanır. Terapistin danışana hazır çözüm sunmasından farklı olarak, danışanın kendi hedeflerini ve seçeneklerini tanımlamasına yardımcı olan iş birliğine dayalı yaklaşım değerlendirilir. Kavramsal çerçeve içerisinde sorun anlatısı, çözüm anlatısı, istisna, kaynak, hedef ve değişim kavramlarının birbirleriyle bağlantısı kurulur. Son bölümde çözüm odaklı terapiye ilişkin araştırmaların hangi sorulara cevap aradığı, araştırma sonuçlarının nasıl yorumlanması gerektiği ve yaklaşımın etkililiği konusunda bilimsel kanıtların neden dikkatli değerlendirilmesi gerektiği üzerinde durulur.
Dersin Kazanımları
Bu dersin sonunda katılımcıların çözüm odaklı terapinin tarihsel gelişimini, kurucularının katkılarını ve yaklaşımın kısa süreli terapi modelleri içerisindeki yerini açıklayabilmeleri hedeflenmektedir. Problemin nedenlerini araştırmaya odaklanan görüşme anlayışı ile danışanın istediği geleceği ve mevcut çözüm kaynaklarını araştıran yaklaşım arasındaki temel farklılıkları kavramaları beklenir. Çözüm odaklı terapinin hangi varsayımlardan hareket ettiğini ve bu varsayımların görüşmenin yönünü nasıl etkilediğini değerlendirebilmeleri amaçlanır.
Katılımcıların küçük değişimlerin önemini, istisnai durumların neden araştırıldığını ve danışanın önceki başarılarının nasıl anlamlı bilgi kaynaklarına dönüşebildiğini açıklamaları hedeflenir. Danışanın kendi yaşamına ilişkin bilgisinin görüşmedeki yerini ve terapistle kurulan iş birliğinin önemini ayırt edebilmeleri beklenmektedir. Ayrıca çözüm odaklı yaklaşımın kavramsal çerçevesini oluşturan temel terimleri doğru kullanabilmeleri, bilimsel araştırmaların yöntem hakkında ne tür bilgiler sağlayabileceğini anlamaları ve yöntemin etkililiğine ilişkin iddiaları araştırma bulgularından ayrı değerlendirebilmeleri amaçlanır. Böylece sonraki derslerde ele alınacak görüşme tekniklerini yalnızca soru kalıpları olarak değil, belirli bir kuramsal anlayışın parçaları olarak değerlendirebilecek bir temel oluşturmaları hedeflenir.