Mindfulness Eğitimi 1 Section8 Lessons10 Weeks
Mindfulness ve Bilinçli Farkındalığın Temelleri
Kapsam
Bu ders, mindfulness olarak adlandırılan bilinçli farkındalık yaklaşımının tanımını, tarihsel gelişimini, temel ilkelerini ve insan yaşamındaki yerini ele alır. Bilinçli farkındalık, kişinin dikkatini bilinçli biçimde içinde bulunduğu ana yönlendirmesi ve o anda yaşadığı düşünceleri, duyguları, bedensel duyumları ve çevresel olayları yargılamadan gözlemlemesi olarak açıklanır. Bu yaklaşımın temelinde dikkat, kabul, merak, sabır ve deneyimlere açık olma gibi tutumlar bulunur. Mindfulness kavramının geleneksel meditasyon uygulamalarından günümüzdeki psikoloji ve sağlık araştırmalarına uzanan tarihsel gelişimi incelenir. Jon Kabat-Zinn’in bilinçli farkındalık yaklaşımının modern sağlık alanında tanınmasına yaptığı katkılar ve farkındalık temelli stres azaltma yaklaşımının ortaya çıkışı değerlendirilir. Bilinçli farkındalık ile meditasyon arasındaki ilişki, bu kavramların ortak ve farklı yönleri üzerinden açıklanır. Ayrıca mindfulness uygulamalarının dikkat, duygusal farkındalık, stresle başa çıkma ve psikolojik iyi oluş gibi alanlarla bağlantısı ele alınır. Bilinçli farkındalığın yalnızca rahatlama amacıyla kullanılan bir yöntem olmadığı, kişinin kendi zihinsel ve bedensel deneyimleriyle kurduğu ilişkiyi anlamasına yardımcı olan bir yaklaşım olduğu üzerinde durulur. Böylece katılımcılar, programın diğer konularını anlamak için gerekli temel kavramsal çerçeveyi edinir.
İçerik
Dersin içeriğinde öncelikle bilinçli farkındalığın ne anlama geldiği ve günlük yaşamda nasıl ortaya çıktığı açıklanır. Kişinin yaşadığı deneyimi fark etmesi ile bu deneyimi otomatik biçimde değerlendirmesi arasındaki fark üzerinde durulur. Geçmişte yaşanan olaylara zihinsel olarak takılma, geleceğe ilişkin düşüncelerle meşgul olma ve içinde bulunulan anı yeterince fark edememe gibi durumlar bilinçli farkındalık açısından incelenir. Ardından yaklaşımın tarihsel gelişimi ele alınarak geleneksel meditasyon anlayışı ile modern psikolojik uygulamalar arasındaki bağlantılar değerlendirilir. Mindfulness temelli stres azaltma ve mindfulness temelli bilişsel terapi gibi yapılandırılmış yaklaşımlar, temel amaçları ve kullanım alanları bakımından tanıtılır. Bu yöntemlerin klinik uygulama niteliği ile genel bilinçli farkındalık eğitimi arasındaki farklılıklar açıklanır. Bilinçli farkındalık çalışmalarının olası yararları değerlendirilirken bilimsel araştırmalarda ulaşılan sonuçların kişiden kişiye değişebileceği üzerinde durulur. Dikkat, kabul, gözlemleme ve kişinin yaşadığı deneyime verdiği tepki arasındaki ilişkiler örneklerle açıklanır. Böylece mindfulness kavramının yalnızca tanımı değil, hangi düşünsel temellere dayandığı ve farklı yaşam alanlarıyla nasıl ilişkilendirildiği anlaşılır hale getirilir.
Dersin Kazanımları
Bu dersin sonunda katılımcıların mindfulness ve bilinçli farkındalık kavramlarını doğru biçimde açıklayabilmeleri hedeflenir. Bilinçli farkındalığın dikkati şimdiki ana yöneltme, yaşanan deneyimi gözlemleme ve otomatik değerlendirmeleri fark etme gibi temel özelliklerini tanımaları beklenir. Mindfulness yaklaşımının tarihsel gelişimini ve modern psikoloji alanında nasıl ele alınmaya başlandığını genel hatlarıyla değerlendirebilirler. Meditasyon ile bilinçli farkındalık arasındaki ilişkiyi açıklayabilir, mindfulness uygulamalarının farklı biçimlerde günlük yaşamla ilişkilendirilebileceğini kavrayabilirler. Bilinçli farkındalık temelli stres azaltma ve bilişsel terapi yaklaşımlarının temel amaçlarını tanıyarak bu yöntemlerin genel kişisel gelişim çalışmalarından hangi yönleriyle ayrıldığını anlayabilirler. Ayrıca mindfulness çalışmalarının dikkat, stres, duygusal farkındalık ve psikolojik iyi oluş üzerindeki olası katkılarını bilimsel verilerin sınırlarını gözeterek değerlendirebilirler. Katılımcıların bilinçli farkındalığı sürekli olumlu düşünmek, zihni tamamen boşaltmak veya zorlayıcı duyguları ortadan kaldırmak şeklinde yorumlamamaları amaçlanır. Bu kavramsal temel, sonraki derslerde incelenecek düşünce, duygu, beden ve davranış farkındalığı konularını daha anlamlı biçimde değerlendirmelerine yardımcı olur. Böylece bilinçli farkındalığın günlük yaşamda nasıl kullanılabileceğine ilişkin gerçekçi bir öğrenme zemini oluşturulur.