P4C Eğitmen Eğitimi 1 Section8 Lessons10 Weeks
Öğrenmenin Doğası ve Davranışçı Öğrenme Kuramları
Kapsam
Bu ders, öğrenmenin nasıl gerçekleştiğini açıklayan temel kavramları ve davranışçı öğrenme kuramlarının eğitime ilişkin görüşlerini kapsar. Öğrenmenin doğası, yaşantılar sonucunda bilgi ve davranışlarda meydana gelebilen değişimler üzerinden ele alınır. Öğrenme sürecinde çevresel koşulların, uyarıcıların, tepkilerin ve davranışların sonuçlarının nasıl bir rol oynadığı incelenir. Öğrenmenin doğası ve uyarıcı ilişkisi açıklanırken bireyin çevresinden gelen bilgileri nasıl algıladığı ve bu durumun öğrenme süreçleriyle nasıl bağlantılı olduğu üzerinde durulur. Davranışçı kuram, gözlenebilir davranışlar ve öğrenmenin çevresel koşullarla ilişkisi bakımından değerlendirilir.
Bitişiklik kuramı ve Edwin Ray Guthrie’nin öğrenme yaklaşımı, uyarıcı ile tepkinin birlikte ortaya çıkması arasındaki ilişkiyi açıklamak amacıyla incelenir. Edward Thorndike’ın öğrenme kuramı, deneme-yanılma yoluyla öğrenme ve davranışların sonuçlarıyla bağlantılı olarak ele alınır. Pekiştireçler, olumlu ve olumsuz pekiştirme arasındaki temel ayrımlar ve ceza kavramı davranışçı yaklaşım içinde değerlendirilir. Pekiştirme ile cezalandırmanın aynı anlama gelmediği, davranışın hangi koşullarda güçlenebileceği veya azalabileceği açıklanır. Bu kuramların eğitim ortamlarında nasıl yorumlandığı incelenirken çocukların öğrenmesini tek bir kuramsal yaklaşımla açıklamanın sınırları da dikkate alınır. Böylece davranışçı öğrenme anlayışının temel kavramlarına ilişkin bütünlüklü bir çerçeve oluşturulur.
İçerik
Dersin içeriği öğrenmenin doğasına ilişkin temel açıklamalarla başlar. Öğrenme, davranış değişikliği, uyarıcı ve tepki kavramları arasındaki bağlantılar incelenerek davranışçı kuramların temel varsayımları açıklanır. Ardından bitişiklik kuramı ve Guthrie’nin öğrenme yaklaşımı ele alınır. Uyarıcı ile tepkinin birlikte ortaya çıkmasının öğrenme açısından nasıl değerlendirildiği ve bu yaklaşımın davranışçı kuramlar içindeki yeri açıklanır. Edward Thorndike’ın öğrenme kuramı, deneme-yanılma süreci ve etki yasası çerçevesinde ele alınarak öğrenmede davranışların sonuçlarının taşıdığı önem incelenir.
Pekiştireçler ve ceza konuları, davranışların ortaya çıkma olasılığı üzerindeki etkileri bakımından karşılaştırılır. Olumlu pekiştirme ile olumsuz pekiştirmenin her ikisinin de davranışı güçlendirmeye yönelik süreçler olduğu, cezanın ise farklı bir işleve sahip bulunduğu açıklanır. Bu kavramların gündelik dildeki kullanımlarıyla öğrenme psikolojisindeki anlamları arasındaki farklılıklar değerlendirilir. Öğretmenin öğrenci davranışlarını yorumlarken yalnız gözlenebilir tepkiye değil, davranışın ortaya çıktığı bağlama da dikkat etmesinin önemi üzerinde durulur. Çocuklarla yürütülen eğitim çalışmalarında pekiştirme ve disiplin yaklaşımlarının pedagojik ve etik boyutları da değerlendirilir. Böylece davranışçı kuramların öğrenme süreçlerini açıklamaya sağladığı katkı ile bu açıklamaların sınırları birlikte ele alınmış olur.
Dersin Kazanımları
Bu dersin sonunda katılımcıların öğrenmenin doğasını açıklayabilmesi ve öğrenme sürecinde uyarıcı, tepki ve davranış değişikliği arasındaki ilişkileri tanımlayabilmesi hedeflenir. Davranışçı öğrenme kuramlarının temel özelliklerini kavrayarak bu kuramları diğer öğrenme yaklaşımlarından ayırt edebilecek bilgi geliştirmeleri amaçlanır. Edwin Ray Guthrie’nin bitişiklik kuramını ve Edward Thorndike’ın öğrenme yaklaşımını temel varsayımları bakımından karşılaştırabilirler. Deneme-yanılma yoluyla öğrenmenin ne anlama geldiğini ve davranışların sonuçlarının öğrenme sürecinde nasıl değerlendirildiğini açıklayabilirler.
Katılımcıların pekiştirme ve ceza kavramlarını doğru kullanabilmesi, olumlu pekiştirme ile olumsuz pekiştirme arasındaki farkı ayırt edebilmesi beklenir. Davranışçı yaklaşımın öğretim süreçlerinde hangi davranışları açıklamaya yardımcı olabileceğini değerlendirebilirler. Öğrencilerin öğrenme davranışlarını yorumlarken çevresel koşulların, öğrenme geçmişinin ve öğretmen tepkilerinin önemini kavrayabilirler. Ayrıca davranışçı kuramlara dayalı açıklamaların, öğrencilerin düşünme ve akıl yürütme süreçlerini anlamak bakımından tek başına yeterli olmayabileceğini fark etmeleri hedeflenir. Bu kazanımlar, çocuklarla yürütülen sorgulama çalışmalarında öğrenme ortamının düzenlenmesi, öğrenci katılımının desteklenmesi ve verilen tepkilerin eğitim süreci üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesi açısından temel oluşturur. Katılımcıların öğrenme kuramlarını mekanik davranış kontrolü anlayışına indirgemeden pedagojik bağlam içinde yorumlamaları amaçlanır.