Çocuk ve Ergenlerde BDT Eğitimi 1 Section8 Lessons10 Weeks
Bilişsel Terapiye Giriş, Tarihçe ve Temel İlkeler
Kapsam
Bu ders, bilişsel terapinin tarihsel gelişimini, kuramsal dayanaklarını ve bilişsel davranışçı terapi yaklaşımının temel ilkelerini kapsar. Programda yer alan Bilişsel Terapiye Giriş, Tarihçe ve Temel İlkeler ile Bilişsel Terapi başlıkları bu bölümün temelini oluşturur. Bilişsel yaklaşımın insanın yaşadığı olayları nasıl yorumladığına, bu yorumların duygusal tepkilerle nasıl ilişkili olduğuna ve düşünce süreçlerinin davranışlar üzerindeki etkilerine odaklanılır. Aaron Beck’in bilişsel terapi yaklaşımı çerçevesinde otomatik düşünceler, inançlar, bilişsel değerlendirme süreçleri ve bilişsel çarpıtmalar gibi temel kavramlar açıklanır. Aynı olay karşısında farklı kişilerin neden farklı duygular yaşayabildiği, olayın kendisiyle olaya yüklenen anlam arasındaki ilişki üzerinden ele alınır. Bilişsel terapi ile davranışçı yaklaşımın birbirini nasıl tamamladığına, düşünce ve davranış değişikliklerinin birbirini nasıl etkileyebileceğine değinilir. Ayrıca bilişsel davranışçı terapinin yapılandırılmış, hedef odaklı ve iş birliğine dayalı çalışma anlayışının temel özellikleri incelenir. Çocuk ve ergenlerde BDT’nin anlaşılabilmesi için gerekli olan temel kavramların öğrenilmesi, bu dersin başlıca konusudur. Kuramsal ilkelerin sonraki derslerde ele alınacak görüşme, değerlendirme ve tekniklerle ilişkisi açıklanarak programın kavramsal temeli oluşturulur.
İçerik
Ders içeriği, bilişsel terapinin ortaya çıkışından başlayarak bilişsel davranışçı yaklaşımın temel düşünce biçiminin anlaşılmasına doğru ilerler. Öncelikle düşüncelerin, duyguların ve davranışların birbirinden bağımsız süreçler olmadığı açıklanır. Bireyin bir durumu nasıl yorumladığının yaşadığı duygu ve verdiği davranışsal tepkiyle ilişkisi ele alınır. Örneğin bir öğrencinin sınıfta söz almaktan kaçınması, yalnızca konuşma davranışı üzerinden değil, hata yapma veya arkadaşları tarafından eleştirilme beklentisiyle birlikte değerlendirilebilir. Bu tür açıklamalar, bilişsel modelin günlük yaşamdaki karşılığını anlamaya yardımcı olur. Ardından otomatik düşünceler ile daha kalıcı inanç yapıları arasındaki ayrım üzerinde durulur. Düşüncelerin doğruluğunu değerlendirme, alternatif açıklamalar geliştirme ve davranışlarla düşünceler arasındaki bağlantıyı anlama konuları kuramsal çerçevede incelenir. Bilişsel terapi yaklaşımının çocuklar ve ergenlerle yürütülen çalışmalara nasıl temel oluşturduğu açıklanır. Bu aşamada belirli bir sorunun tedavisine ilişkin özel bir protokolden çok, farklı güçlüklerin bilişsel davranışçı açıdan nasıl anlaşılabileceği üzerinde durulur. Böylece sonraki derslerde karşılaşılacak tekniklerin hangi kavramsal temele dayandığı açıklığa kavuşur.
Dersin Kazanımları
Bu dersin sonunda katılımcıların bilişsel terapinin tarihsel gelişimini ve bilişsel davranışçı yaklaşımın temel kuramsal özelliklerini açıklayabilmeleri hedeflenir. Düşünce, duygu ve davranış arasındaki karşılıklı ilişkiyi kavrayarak bir olayın birey tarafından yorumlanma biçiminin duygusal tepkiler açısından önemini değerlendirebilirler. Otomatik düşünceler, temel inançlar ve bilişsel çarpıtmalar gibi kavramları birbirinden ayırt edebilecek bir bilgi altyapısı geliştirmeleri beklenir. Bilişsel değerlendirme süreçleri ile gözlenebilir davranışlar arasındaki bağlantıyı açıklayabilir, aynı durumun farklı kişiler tarafından neden farklı biçimlerde algılanabileceğini değerlendirebilirler. Bilişsel terapinin yapılandırılmış çalışma anlayışını, hedef belirleme yaklaşımını ve terapötik iş birliğinin önemini tanımaları amaçlanır. Ayrıca bilişsel yöntemlerle davranışçı tekniklerin birbirinden hangi yönleriyle ayrıldığını ve hangi noktalarda birbirini tamamladığını kavrayabilirler. Çocuk ve ergenlerle ilgili güçlüklerin bilişsel davranışçı açıdan ele alınabilmesi için gerekli temel terminolojiyi öğrenmeleri beklenir. Bu bilgi altyapısı, programın ilerleyen bölümlerinde yer alan görüşme tekniklerini, düşünce belirleme çalışmalarını, bilişsel yeniden yapılandırmayı ve davranış değiştirme yöntemlerini daha anlamlı biçimde değerlendirmelerine yardımcı olur.