Çocuk ve Ergenlerde BDT Eğitimi 1 Section8 Lessons10 Weeks
Çocuk ve Ergenlerde Gevşeme Eğitimi ve Sistematik Duyarsızlaştırma
Kapsam
Bu ders, bilişsel davranışçı terapi kapsamında yer alan gevşeme çalışmalarını, sistematik duyarsızlaştırma yaklaşımını ve bu yöntemlerin çocuk ve ergenlerde kaygıyla ilişkisini kapsar. Programdaki BDT’de Gevşeme Eğitimi Çocuk ve Ergenlerde Nasıl Yapılır, Sistematik Duyarsızlaştırma ve BDT’de Gevşeme Çalışmaları ve Maruz Bırakma başlıkları birlikte ele alınır. Gevşeme çalışmaları, kişinin bedensel gerginliğini fark etmesi ve fiziksel rahatlamayı destekleyen yöntemleri tanımasıyla ilişkili bir çalışma alanıdır. Kaygı sırasında ortaya çıkabilen kas gerginliği, hızlı nefes alma ve bedensel huzursuzluk gibi tepkilerin anlaşılması bu konunun temelini oluşturur. Sistematik duyarsızlaştırma ise korku ve kaygıyla ilişkili durumların aşamalı biçimde ele alınmasını ve geleneksel uygulamasında gevşeme tepkilerinden yararlanılmasını içeren davranışçı bir yaklaşımdır. Gevşeme eğitimi, sistematik duyarsızlaştırma ve maruz bırakma arasındaki benzerlikler ile farklılıklar incelenir. Çocukların gelişimsel özelliklerinin gevşeme çalışmalarına ilişkin açıklamaların anlaşılmasını nasıl etkileyebileceği değerlendirilir. Kaygıyla ilişkili bedensel belirtiler ve kaçınma davranışlarının birbirleriyle ilişkisi açıklanır. Bu yöntemlerin farklı amaçlara hizmet edebileceği ve her kaygı durumunda aynı biçimde kullanılmalarının uygun olmayabileceği üzerinde durulur.
İçerik
Ders kapsamında öncelikle kaygı ile bedensel tepkiler arasındaki bağlantı ele alınır. Çocukların kaygı yaşadıklarında kalp atışlarında hızlanma, kaslarda gerginlik veya bedensel huzursuzluk gibi tepkiler fark edebilecekleri açıklanır. Bu tepkilerin anlaşılmasının gevşeme çalışmalarına ilişkin temel kavramları öğrenmede neden önemli olduğu değerlendirilir. Ardından gevşeme eğitiminin bilişsel davranışçı yaklaşım içindeki yeri incelenir. Bedensel gerginliğin fark edilmesi, rahatlama tepkisinin anlaşılması ve bu süreçlerin çocukların gelişimsel düzeyine göre açıklanması üzerinde durulur. Gevşeme yöntemlerinin kaygıyla ilişkili bedensel belirtileri yönetmeye yardımcı olabilecek araçlar olduğu, ancak her durumda kaygının ortadan kalkmasını sağlayan bir yöntem olarak görülmemesi gerektiği açıklanır. Sistematik duyarsızlaştırma başlığında korkuyla ilişkili durumların aşamalı olarak ele alınması ve geleneksel yaklaşımda gevşeme tepkisiyle bağlantı kurulması incelenir. Bu yöntemin maruz bırakmayla olan ilişkisi açıklanırken her maruz bırakma çalışmasının gevşeme gerektirmediği ayrımı korunur. Çocuğun korkulan durumlara ilişkin düşüncelerinin ve kaçınma davranışlarının değerlendirilmesinin önemi üzerinde durulur. Dersin sonunda gevşeme çalışmalarıyla davranışsal yöntemlerin farklı işlevleri açıklanarak çocuk ve ergenlerde kaygı konusunun bilişsel davranışçı çerçevede bütünleştirilmesi sağlanır.
Dersin Kazanımları
Bu dersin sonunda katılımcıların gevşeme eğitiminin temel amacını ve sistematik duyarsızlaştırma yaklaşımının bilişsel davranışçı terapi içindeki yerini açıklayabilmeleri hedeflenir. Kaygıyla ilişkili bedensel tepkileri tanıyabilir, fiziksel gerginlik ile duygusal kaygı arasındaki bağlantıyı değerlendirebilirler. Gevşeme çalışmalarının bedensel rahatlamayı destekleme amacını kavrayabilir ve bu çalışmaların bilişsel yeniden yapılandırma ya da maruz bırakma yöntemlerinden hangi yönleriyle ayrıldığını açıklayabilirler. Sistematik duyarsızlaştırmanın temel mantığını, korkulan durumların aşamalı biçimde ele alınması ve geleneksel olarak gevşeme tepkileriyle ilişkilendirilmesi üzerinden anlayabilirler. Gevşeme eğitimi ile maruz bırakma arasındaki ilişkinin her durumda aynı olmadığını, yöntemlerin amaçlarının ve kullanım koşullarının farklılaşabileceğini ayırt edebilirler. Çocukların yaşına ve gelişimsel özelliklerine uygun açıklamaların bedensel duyumları anlamada neden önemli olduğunu değerlendirebilirler. Kaygıyla ilişkili düşüncelerin, bedensel tepkilerin ve kaçınma davranışlarının birbirlerini nasıl etkileyebileceğini bilişsel davranışçı model çerçevesinde yorumlayabilirler. Ayrıca farklı davranışsal yöntemlerin güvenlik, bireysel uygunluk ve mesleki yeterlilik açısından değerlendirilmesi gerektiğini kavramaları beklenir. Bu kazanımlar, program boyunca öğrenilen bilişsel ve davranışsal kavramların kaygıyla ilişkili çalışmalar bağlamında ilişkilendirilmesini ve yöntemler arasındaki temel farklılıkların anlaşılmasını amaçlar.