Çocuk ve Ergenlerde BDT Eğitimi 1 Section8 Lessons10 Weeks
Çocuklarda Davranış Değiştirme Teknikleri ve Sosyal Beceri Eğitimi
Kapsam
Bu ders, çocuklarda davranış değiştirme tekniklerini ve sosyal beceri eğitiminin bilişsel davranışçı yaklaşım içindeki yerini kapsar. Programda bulunan Çocuklarla Davranış Değiştirme Teknikleri ve Sosyal Beceri Eğitimi başlıkları bu dersin temel konularını oluşturur. Davranışçı yaklaşımda gözlenebilir davranışların, bu davranışların ortaya çıktığı koşulların ve davranış sonrasında meydana gelen sonuçların birlikte değerlendirilmesi önem taşır. Çocukların davranışlarının hangi durumlarda ortaya çıktığı, çevreden gelen tepkilerle nasıl ilişkili olduğu ve belirli davranışların zaman içinde nasıl sürdürülebildiği ele alınır. Davranış değiştirme kapsamında istenen davranışların desteklenmesi, uygun olmayan davranışların anlaşılması ve davranışların öğrenilmesinde çevresel koşulların rolü üzerinde durulur. Sosyal beceri eğitimi ise çocukların başkalarıyla iletişim kurma, kendilerini ifade etme, sosyal ortamlara katılma ve kişiler arası ilişkilerde uygun davranışları tanıma becerileriyle ilişkilendirilir. Akran ilişkileri, sosyal ortamlarda yaşanan güçlükler ve iletişim becerilerinin çocukların gelişimindeki yeri incelenir. Davranış değiştirme teknikleri ile sosyal beceri çalışmalarının birbirleriyle ilişkisi açıklanır. Ayrıca davranışların değerlendirilmesinde çocuğun yaşı, gelişim düzeyi, aile ortamı ve okul koşullarının dikkate alınmasının önemi üzerinde durulur.
İçerik
Ders kapsamında öncelikle davranışçı yaklaşımın davranışların öğrenilmesi ve sürdürülmesine ilişkin temel açıklamaları ele alınır. Davranışların hangi koşullarda ortaya çıktığını anlamanın, uygun davranış hedefleri belirlemenin ve çevresel tepkileri değerlendirmenin önemi açıklanır. Örneğin bir çocuğun sınıf içindeki katılımı, arkadaşlarıyla iletişimi veya verilen bir görevi yerine getirmesi, yalnızca davranışın görülüp görülmemesi üzerinden değil, davranışın gerçekleştiği koşullarla birlikte değerlendirilebilir. Çocuğun davranışlarına ebeveynlerin ve öğretmenlerin verdikleri tepkilerin davranışın sürdürülmesinde nasıl rol oynayabileceği incelenir. Ardından sosyal beceri eğitiminin temel amaçlarına geçilir. Sosyal etkileşim başlatma, karşılıklı iletişimi sürdürme, duygu ve ihtiyaçları uygun biçimde ifade etme, başkalarını dinleme ve sosyal ortamlarda karşılaşılan güçlükleri değerlendirme gibi becerilerin gelişimsel önemi açıklanır. Sosyal becerilerin öğrenilmesinin çocukların akran ilişkileri ve okul yaşamıyla bağlantısı üzerinde durulur. Davranış değiştirme ile sosyal beceri eğitimi arasındaki fark da ele alınır. Davranış değiştirme daha genel olarak belirli davranışların düzenlenmesiyle ilişkiliyken sosyal beceri çalışmaları kişiler arası etkileşimde gerekli davranışların geliştirilmesine odaklanır. Bu iki çalışma alanının çocukların günlük yaşamındaki karşılıkları üzerinden bilişsel davranışçı yaklaşım içindeki yerleri değerlendirilir.
Dersin Kazanımları
Bu dersin sonunda katılımcıların davranış değiştirme tekniklerinin temel amaçlarını ve sosyal beceri eğitiminin çocukların gelişimindeki yerini açıklayabilmeleri hedeflenir. Davranışın ortaya çıktığı durumlar, davranışın kendisi ve davranış sonrasında gerçekleşen sonuçlar arasındaki ilişkiyi değerlendirebilirler. Çevresel tepkilerin çocukların davranışlarının öğrenilmesinde ve sürdürülmesinde nasıl rol oynayabileceğini kavrayabilirler. Davranış değiştirme yaklaşımının yalnızca uygun olmayan davranışları azaltmaya yönelik olmadığını, olumlu ve işlevsel davranışların desteklenmesini de içerdiğini anlayabilirler. Sosyal becerilerin çocukların arkadaşlık ilişkileri, okul yaşamı ve günlük iletişim süreçleri açısından önemini açıklayabilirler. Sosyal beceri güçlüğü ile davranışsal uyum güçlüğü arasındaki ayrımı değerlendirebilir, bu alanların bazı durumlarda birbiriyle ilişkili olabileceğini kavrayabilirler. Çocukların iletişim becerilerinin yaşa ve gelişim düzeyine göre farklılık gösterebileceğini anlayabilirler. Aile ve okul ortamında davranışlara verilen tepkilerin değerlendirilmesinin neden önemli olduğunu açıklayabilirler. Ayrıca davranış değiştirme tekniklerinin bilişsel yaklaşımın düşünce ve duygu odaklı değerlendirmeleriyle nasıl ilişkilendirilebileceğini öğrenmeleri beklenir. Bu kazanımlar, çocukların davranışsal ve sosyal güçlüklerini bilişsel davranışçı yaklaşımın temel ilkeleri doğrultusunda daha bütünlüklü değerlendirmeye yönelik bilgi geliştirilmesini amaçlar.