Çocuk ve Ergenlerde BDT Eğitimi 1 Section8 Lessons10 Weeks
Kaygılı Çocuklarda BDT, Maruz Bırakma ve Kaçınmayı Azaltma
Kapsam
Bu ders, çocuklarda kaygı ve korku tepkilerinin bilişsel davranışçı yaklaşımla ele alınmasını, kaçınma davranışlarının anlaşılmasını ve maruz bırakma yönteminin temel ilkelerini kapsar. Programdaki Kaygılı Çocuklarda BDT Nasıl Uygulanır, Davranış Değiştirme Tekniklerinde Maruz Bırakma ve Kaygılı Çocuklarda Maruz Bırakma ve Kaçınmayı Azaltma Çalışması başlıkları bu bölümde birleştirilir. Kaygı, kişinin tehdit veya tehlike algısıyla bağlantılı olarak yaşayabildiği duygusal ve bedensel bir tepkidir. Çocuklarda kaygının ortaya çıkış biçimleri, korkulan durumlarla ilgili düşünceler ve kaygıyı azaltmak amacıyla geliştirilen kaçınma davranışları bilişsel davranışçı model çerçevesinde incelenir. Kaçınmanın kısa vadede rahatlama sağlayabilmesine karşın bazı durumlarda korkunun devam etmesine katkıda bulunabileceği açıklanır. Maruz bırakma yöntemi, korkulan fakat güvenli olduğu değerlendirilen durumlarla uygun koşullarda ve aşamalı biçimde karşılaşma yaklaşımı üzerinden ele alınır. Çocuğun gelişimsel özellikleri, korkunun niteliği, hazırlık düzeyi ve güvenliğinin yöntemin değerlendirilmesinde taşıdığı önem vurgulanır. Kaygıyla ilişkili düşünceler ve kaçınma davranışları arasındaki bağlantı açıklanarak bilişsel ve davranışsal yöntemlerin bu alandaki işlevleri değerlendirilir.
İçerik
Ders içeriği, çocuklarda kaygının nasıl ortaya çıkabileceğinin ve kaygıyla ilişkili davranışların anlaşılmasıyla başlar. Korkulan bir durumla karşılaşıldığında ortaya çıkabilen düşünceler, bedensel tepkiler ve davranışlar arasındaki ilişki incelenir. Örneğin sosyal bir ortamda olumsuz değerlendirilmekten korkan bir çocuğun konuşmaktan kaçınması, bilişsel davranışçı model içinde düşünce, kaygı ve davranış bağlantısı üzerinden açıklanabilir. Ardından kaçınma davranışlarının kısa ve uzun vadeli sonuçları değerlendirilir. Çocuğun korktuğu durumdan uzaklaşmasının o anda kaygıyı azaltabileceği, ancak bu durumun korkuyla ilgili beklentilerini yeniden değerlendirme fırsatını sınırlayabileceği üzerinde durulur. Maruz bırakmanın temel amacı, çocuğun korkulan durumla güvenli ve planlı koşullarda karşılaşması ve bu süreçte yeni öğrenmeler geliştirebilmesidir. Maruz bırakmanın çocuğu hazırlıksız biçimde korktuğu bir durumla karşı karşıya bırakmak anlamına gelmediği açıklanır. Kaygı düzeyi, gelişimsel özellikler, çocuğun katılımı ve uygun mesleki değerlendirme bu yöntemin ele alınmasında önemli unsurlar olarak değerlendirilir. Çocuklarla yürütülen çalışmalarda aile tepkilerinin ve kaçınmayı sürdürebilen çevresel koşulların rolüne de değinilir. Böylece kaygılı çocuklarda bilişsel değerlendirme ile davranışsal değişim süreçlerinin birbirini nasıl tamamladığı açıklanır.
Dersin Kazanımları
Bu dersin sonunda katılımcıların çocuklarda kaygının bilişsel, duygusal, bedensel ve davranışsal yönlerini ayırt edebilmeleri hedeflenir. Kaygı ile korku arasındaki ilişkiyi açıklayabilir, tehdit beklentilerinin çocukların davranışları üzerindeki olası etkilerini değerlendirebilirler. Kaçınma davranışlarının neden ortaya çıkabildiğini ve bazı durumlarda kaygının sürdürülmesine nasıl katkıda bulunabildiğini kavramaları beklenir. Maruz bırakma yönteminin bilişsel davranışçı terapi içindeki temel amacını tanıyabilir ve kaçınmayı azaltmaya yönelik çalışmalarla ilişkisini açıklayabilirler. Maruz bırakmanın korkulan durumlara kontrolsüz biçimde yönlendirmekten farklı olduğunu, güvenlik ve uygunluk değerlendirmelerinin temel öneme sahip olduğunu anlayabilirler. Çocukların kaygılarını anlamada gelişimsel özelliklerin, bireysel farklılıkların ve aile ortamının neden dikkate alınması gerektiğini değerlendirebilirler. Korkulan durumlarla ilgili düşüncelerin belirlenmesiyle davranışsal kaçınmanın incelenmesi arasındaki bağlantıyı kurabilirler. Kaygılı çocuklarda bilişsel yöntemlerin düşüncelere, davranışsal yöntemlerin ise korkuyla ilişkili davranış örüntülerine nasıl odaklandığını karşılaştırabilirler. Ayrıca maruz bırakmaya ilişkin kavramsal bilgilerin mesleki yetkinlik, uygun değerlendirme ve güvenli uygulama koşullarıyla birlikte ele alınmasının önemini kavramaları amaçlanır. Bu kazanımlar, çocuklarda kaygıya yönelik bilişsel davranışçı yaklaşımın temel işleyişini anlamayı destekler.